Verwantschap en ondernemen: Syr

Door: Merijn Drenth en Christine Mees

Gewapend met pen en papier zijn de schrijfsters en schrijvers van 2116 de afgelopen maanden op zoek gegaan naar de diepere betekenis van ons motto ‘verwantschap’. Niemand heeft stilgezeten en prachtige ideeën en hersenspinsels hierover zijn inmiddels vereeuwigd in inspirerende artikelen. Merijn en ik (Christine) voelden ons echter geroepen om verder te kijken dan ideeën en theorieën en besloten zodoende op zoek te gaan naar meer tastbare vormen van verwantschap. Onze thuishaven Utrecht bleek een uitermate vruchtbare bodem voor de verwezenlijking van verwantschap in de praktijk en al snel stuitten wij op een bijzonder project genaamd Syr, een toekomstig restaurant met als doel om vluchtelingen de kans te geven om hun talenten, dromen en ambities tot wasdom te laten komen in Utrecht. Hierop besloten wij om, onder het genot van een kopje koffie, rondom de tafel te gaan zitten met initiatiefnemer Gijs.

 

Gijs Werschkull is 34 en ondernemer. Hoewel hij binnen de Utrechtse horecakringen al een bekend gezicht was, werd hij een echt Utrechts begrip toen zijn zaak Gys de deuren opende in 2014. Naast het feit dat Gys uitsluitend met biologische producten werkt, draagt Gijs tevens bij aan een betere wereld middels de oprichting van Stichting Gys. Uit deze stichting, waar Gijs voorzitter van is, ontstond dan ook het initiatief Syr. Met een waterdicht plan van aanpak en een groep gemotiveerde mensen begon Gijs begin dit jaar een crowdfundingcampagne om Syr te verwezenlijken.

Ooit begon Gijs, zoals zo ongeveer iedereen in de huidige tijd met een studie, twee studies zelfs.  “Ik ben ooit begonnen aan geschiedenis en geologie, beide studies heb ik niet afgemaakt. Vervolgens ben ik een paar jaar als kok aan de slag gegaan in de horeca. Al snel kwam ik erachter dat er iets miste in mijn optiek. Er werd bijna niets met biologisch gedaan en vegetariërs en veganisten werden überhaupt niet fatsoenlijk bediend. Ik zag een gat in de markt en bovendien was ik altijd vanuit mezelf al bezig met duurzaamheid. Daar wilde ik iets mee doen en zo ontstond Gys.”

“Syr is in het verlengde daarvan ontstaan. Afgelopen zomer was ik in Albanië waar ik de vluchtelingencrisis zich zag ontvouwen. Wederom ontstond de drang om iets te doen. Maar, ik wilde geen geld geven aan een hulporganisatie. Dan weet ik niet waar het blijft. Dus, ik moet iets zelf doen. Nou, ik kan niet veel, maar ik kan wel restaurants opzetten. Zo ontstond het idee voor Syr. En wat doen we met de winst? Die wil ik niet zelf houden want anders ga je over de ruggen van anderen geld verdienen. Met de winst gaan we dus nieuwe arbeidskansen en studie kansen creëren voor vluchtelingen. Zo besteden we het geld nuttig en kunnen we goed controleren waar het heengaat. In samenwerking met het UHF gaan we studiebeurzen aanbieden en gebruiken we de winst voor interne opleidingen van vluchtelingen in het restaurant.”

De grootste vluchtelingenstroom bestaat uit Syriërs. Had je voor dit idee al affiniteit met Syrië of de Syrische keuken? “Nee, ik vind koken leuk, maar ik had niet per se affiniteit met de Syrische keuken. Het idee van Syr is een hele praktische oplossing voor het vluchtelingenprobleem dat is ontstaan. Bovendien ga ik niet koken, ik ben de ondernemer achter het geheel.”

Merk je wel dat bijvoorbeeld de huidige koks van Gijs geïnspireerd zijn geraakt door de Syrische keuken? “Een van mijn chef-koks is betrokken geweest bij een etentje voor en door vluchtelingen dat we hebben georganiseerd en heeft ook nog wat Syrisch gekookt tijdens andere evenementen. Hij is daardoor wel geïnspireerd geraakt. Hij heeft tijdens deze initiatieven verschillende dingen geleerd waarvan ik weet dat hij ze nu weer toepast. Zo zie je de kruisbestuiving en het ontstaan van wederzijdse verbindingen. Maar, Syr is niet alleen voor Syriërs. Het overgrote deel van de mensen bij Syr zal waarschijnlijk bestaan uit Syriërs, maar we discrimineren niemand. Iedereen is welkom.”

Merijn en ik zijn allebei in Syrië geweest en wat ons opviel is dat gastvrijheid daar veel dieper is geworteld in de samenleving dan in Nederland. Merken jullie daar iets van? En gaan jullie daar iets mee doen? “Het zal ongetwijfeld invloed hebben op de sfeer bij Syr. Er gaan zowel Nederlanders als Syriërs aan de slag, dus dat zal ongetwijfeld een crossover worden van beiden. Maar bij gastvrijheid hoort vaak ook het eindeloos praten met gasten en we zullen ook efficiënt moeten werken. Eindeloos kletsen zal er ook weer niet bij zijn. Er moet wel winst gemaakt worden om andere mensen weer een plaats te kunnen bieden in het geheel.”

De Nederlandse manier van werken is vrij technisch en direct. Het is misschien ook een goede manier van integreren? “Dat is het doel van het hele project. In Nederland is het zo dat werk het laatste stukje van het integratietraject is. Ik zie dat heel anders, ik zie dat als het begin van het integratietraject. Ten eerste omdat je werkervaring opdoet, ten tweede omdat je Nederlanders leert kennen en ten derde omdat je de arbeidsmentaliteit van het land leert kennen. Veel sneller dan als je een of andere suffe integratiecursus doet. Bovendien leer je de taal veel sneller als je gewoon bezig bent. Ik merk een enorme drive bij de (toevallig nu allemaal) Syrische mensen die momenteel betrokken zijn. Ze bouwen een eigen sociaal leven op doordat ze iedere week een zooi Nederlanders over de vloer krijgen.”

Hoe kom je in aanraking met deze mensen? “Via mijn informele netwerk en via de gemeente. De gemeente heeft een hele database over wie er is en wat ze kunnen. Ik mag alleen met vluchtelingen werken die een verblijfstatus van ‘’vluchteling’’ hebben. Vóór deze status is het onmogelijk om iets te doen vanwege de bureaucratische rompslomp.”

Het is een restaurant voor nieuwe en oude Utrechters. Wat betekent dit? Hoe zie je dit precies voor je? “We gaan gewoon reclame maken, dus ik verwacht dat er veel mensen zullen komen. Op deze manier komen nieuwe en oude Utrechters met elkaar in contact. We gaan ook een cultureel project uitrollen, daar gaat ook een deel van de winst heen, waarbij kunstenaars uit verschillende disciplines, zowel vluchtelingen als Nederlanders iets met elkaar zullen proberen te ‘co-creëren’. Hoe dat er exact uit gaat zien weten we nog niet, maar het idee is er. En er zijn mensen die daar al actief mee bezig zijn.”

In het introfilmpje van het project Syr is te zien dat jij sociaal ondernemerschap hoog hebt zitten. Kan je daar iets meer over vertellen? Is het voor jou een soort verwantschap in de praktijk? “Sociaal” is een heel breed begrip. Je kunt het hebben over sociaal in de zin van mens tot mens, maar ook in nog bredere zin. Voor mij gaat het dan ook over duurzaamheid. Zowel op ecologisch als economisch gebied. Dat is voor mij sociaal ondernemerschap, het hele pakket. Dat uit zich onder andere doordat ik bijvoorbeeld bij Gys geen minimumloon aanbiedt zoals in de horeca vaak gebruikelijk is. We bieden goede secundaire arbeidsvoorwaarden. Zo geven we mensen allerlei opleidingskansen. Ik wil mensen helpen ergens te komen. Iets te bereiken in hun leven, wat dat ook moge zijn. Of dat met of zonder mij is. Het sociaal ondernemerschap uit zich ook gewoon in biologische producten. Vegetarisch, veganistisch. Onze to-go verpakking is biologisch afbreekbaar, onze bedrijfskleding is van biologisch katoen. We voeren het gewoon heel ver door in het bedrijf. Dit is wat sociaal ondernemerschap voor mij betekent.”

Merk je ook dat je werknemers door zo’n soort beleid gemotiveerder aan de slag gaan? “Ja, de sfeer bij Gys is over het algemeen super goed. Ik voel me er zelf ook gewoon goed bij. Ik wil geen geld verdienden over andermans rug.”

Kan je misschien vertellen waar deze drive vandaan komt? “Zo ben ik eigenlijk altijd al geweest. Ik ben altijd al idealistisch ingesteld. Ik zet me graag in voor een betere wereld.”

Waar komt het vandaan? “Het was er eigenlijk gewoon al. Ik heb me bijvoorbeeld binnen geschiedenis tijdens mijn scriptie beziggehouden met de energiepolitiek van Nederland. Binnen geologie hield ik me bezig met klimaatconstructies. Toen ik vervolgens een paar jaar aan het koken was deed ik niet zoveel meer met deze duurzame kant behalve dat ik met biologische producten probeerde te koken. Toen ik voor mezelf begon heb ik geprobeerd al deze interesses weer in elkaar te schuiven en in de praktijk uit te voeren. Here we are. Ik ben mijn idealen gaan verwezenlijken. Niet alleen van mens tot mens maar ook van mens tot zijn omgeving, in de brede zin van het woord dus.”

Syr is volledig opgericht op basis van crowdfunding. Heb je inzicht in van wie jullie geld hebben gekregen? Wie jullie hebben gesteund tijdens de campagne? Zijn dat particulieren, misschien zelfs de gemeente? “Nee de gemeente niet, we hebben zelfs geld van de gemeente geweigerd. Het is een commercieel project, ik wil geen gemeenschapsgeld krijgen. Ik wil laten zien dat je ook zelf iets kunt opzetten ook zonder gemeenschapsgeld en steun van de overheid. Het is een soort ‘empowerment’ van: doe het zelf. Er wordt veel geschopt tegen het systeem waarin we leven, maar binnen het bestaande systeem kan je, met de middelen die er zijn, wel degelijk iets goeds opzetten en goed doen. We zijn een commercieel bedrijf en we willen dat de winst naar een goed doel gaat. We doen het met investeringen van particulieren. Zij krijgen het bedrag waarmee ze ons steunen vervolgens met rente terug. Dit kan gewoon. Daarom wil ik juist geen overheidsgeld. Ik wil bovendien een zo breed mogelijke groep trekken. Als je subsidie trekt wordt het meer een ‘linkse-hobby-knuffelafdeling’ in de optiek van veel mensen. Dat wil ik juist voorkomen. Ik wil dat een brede groep zich aangetrokken voelt tot Syr. Zowel rechts als links kan dit project in principe goed vinden. Links vanuit het sociale perspectief en rechts vanuit economisch perspectief. Mensen die anders een uitkering zouden krijgen worden nu immers aan het werk gezet. Ik zeg het even erg zwart-wit, maar eigenlijk wil ik laten zien dat niemand op dit project tegen kan zijn. Ik geloof dat je verschil kan maken als je een hele brede groep kan bereiken en daarbij is het juist goed om geen politieke kleur te kiezen. Bij Gijs probeer ik ook niet extreem idealistisch uit de hoek te komen, dan schrik je toch een groep mensen af. Als je verschil wil maken moet je de massa bereiken. Juist biologisch betaalbaar maken en het elitaire aspect eruit halen. Dan bereik je iets.”

Heb je al een toekomstbeeld? Een idee over hoe de komende 5 jaar eruit gaan zien? “Nee, ik heb zo vaak plannen voor de komende 5 jaar gemaakt, maar er is nog nooit gebeurd wat ik gepland had. Dus daar ben ik een beetje mee opgehouden. Twee jaar vooruit plannen is al moeilijk.”

 

Toen wij Gijs spraken was de crowdfunding nog in volle gang, maar de sociaal ondernemer was erg optimistisch over het behalen van zijn streefbedrag. Nog geen twee weken na het interview en 500 investeringen later was de beoogde geldsom binnen en kon Syr worden gerealiseerd. Twee maanden later zijn de laatste voorbereidingen in volle gang en opent Syr binnenkort zijn deuren aan de Lange Nieuwstraat in hartje Utrecht. Door onze eigen ervaringen met de overheerlijke Syrische keuken in het land zelf en onze plezierige bezoeken aan Gys hebben wij uiteraard grootse verwachtingen van het eten, het drinken en de gastvrijheid bij Syr. Nog voordat men kan aanschuiven bij het restaurant hebben Gijs en iedereen die bij het project betrokken is al laten zien hoe verwantschap in de praktijk kan worden verwezenlijkt. Een project als Syr is namelijk een prachtig voorbeeld van hoe idealen, ondernemerschap en culturele kruisbestuiving samen komen en kunnen leiden tot een betere wereld.

Bekijk ook de website! http://restaurantsyr.nl/

 

SCHRIJF ALS EERSTE EEN REACTIE

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *